Eskultura-monolito hau zizelkatzea eta espazio publiko batean instalatzea biktimek eskubidea duten memoria, errekonozimendua eta erreparazioa sustatzeko ekimena da, bai eta bakearen, bizikidetzaren eta giza eskubideen kulturari lotutako balioak zabaltzeko ekimena ere, Nafarroako Gobernuko Bake eta Bizikidetzarako Zuzendaritza Nagusiak bultzatutako printzipioen esparruan. Aldi berean, indarkeriazko gatazkak gainditzeko bakea beharrezkoa dela sustatzen du. Eskultura hau ekitaldi publiko baten bidez aurkeztuko da, senitartekoekin eta Tafallako herriarekin batera.

Helburu orokorra garai hartan ezkertiarrak edo errepublikazaleen senideak izateagatik errepresio krudelaren biktima izan ziren emakume horien izenak ezagutzea, kontzientziatzea eta zabaltzea da. Atxilotu egin zituzten, baldintza gizagabeetan espetxeratu zituzten, ilea larru-arras moztu zieten, emakumeen nortasun-ezaugarri nagusietako bat kentzeko, haien ilea, eta zaurgarriago bihurtu zituzten. Errizino-olioa edatera behartu, eta beherako geldiezinak eragin zieten, eta kaleetan barna paseatzera behartu zituzten, lotsarazteko eta umiliatzeko asmoz. Senarrak erail zituzten eta asko seme-alabak zituztela alargundu ziren, eta, gainera, ondasunak konfiskatu eta isun ekonomikoak jarri zizkieten.

Tafallan 13 emakume eraman zituzten preso; 11 emakumeri ilea larru-arras moztu zieten; 6 emakumek zapalkuntza bikoitza jasan zuten, ilea moztu zieten eta atxilotuta eraman zituzten; 5 maistrari lanpostua kendu zieten; udaleko 2 langile udaletxetik bota zituzten; beste 2 erbesteratu egin ziren eta ezin izan ziren itzuli; eta 1 hil egin zuten bonbardaketa batean. Guztira 40 emakume tafallar izan ziren horrelako ankerkerien biktima.

Era berean, eskultura honen bidez, gure indarkeriaren historiaren genesian eta garapenean gertatutakoari eta haren ondorioei buruzko ikaskuntza erraztu nahi da, giza eskubideen urraketen memoria kritikoa bultzatuz eta ez errepikatzeko bermeak ezartzeko bitarteko gisa.

1936an gertatutakoari buruzko pedagogia egiteko ere balio du; biktimak ohoratzeko; haiek ikusarazteko, gerren gaineko hausnarketa sustatzeko, gazteak beren herriaren historiatik abiatuta memoria historikoaren ezagutzan inplikatzeko, eta gerrak gaitzesteko.

Argazki-erakusketa estereoskopikoa. Tafallako antzinako argazkiak, Julián Laplazaren familiaren bildumakoak

Argazki-erakusketa estereoskopikoa. Maurice Couvraten Tafallako antzinako argazkiak

Erdialdeko Musika Taldeen II. Topaketa

Tafalla Hiriko Udalak hiria ikusarazteko eta sustatzeko hainbat esparrutan (kultura, kirola, artea, etab.) lan egin duten pertsona edo erakundeei ematen dien saria da. 11:30ean udaletxetik Kulturgunera abiatuko da erraldoi, dantzari, txistulari, mazolari eta tinbalariekin eta La Tafallesa Musika Bandarekin batera. Ekitaldia amaitzean, udalbatza udaletxera bueltatuko da.

Bisita Tafallako landa-ondarean barna ibilaldi gidatu bat egitean datza, eta birgaitutako parajeetako batean amaituko da, non bertako historia eta taldeak berriki egin dituen zaharberritze-lanak azalduko diren, arriskuan dagoen ondarea kontserbatzea, landa-ingurunea biziberritzea, erresistitzea eta berriz irudikatzea lortu baitute.

“Euskara Tafallako kaleetan” bisita gidatua