Irailak 28, igandea. 12:00.
Galipentzu zaharra
gallipienzo1100@gmail.com
Gallipienzo 1.100.
Íñigo Serrano Sagaseta de Ilúrdoz, Galipentzuko parrokoa.
ICARRA Herritarren Elkartea, Galipentzu.
Irailak 27, larunbata. 18:00.
ICARRA Herritarren Elkartea Aretoa, Galipentzu zaharra
Álvaro Díaz Santestebanen ‘Por Navarra, caminando tras las huellas de nuestra historia’ liburuaren aurkezpena
Nafarroan bada paradoxa nabarmen bat: bertako jendeak nortasun sentimendu handia duen arren, iraganari eta geografiari buruzko benetako ezagutzak, kasu askotan, azalekoa da oraindik ere. Ohikoa da leku urrunetako kontakizun eta elezaharrek erakarrita sentitzea eta, aitzitik, lurralde honen historia markatu zuten pasarte eta pertsonaien berri ez izatea. Cid Campeador, Elisabet Kalolikoa edo Joana Arc-ekoa ezagunak dira guztiontzat; alabaina, Xavier Mina — Mexikon heroi gisa ohoratua—, Jaime Belatz Medrano, Maria Azpilkueta, Onek edo Musa Ibn Musa bezalako izenek bigarren maila diskretu batean jarraitzen dute.
Garaileek kontatu ohi dute historia, eta Nafarroak mendeetan zehar garaipen ugari lortu dituen arren, gutxitan izan da garaile kontakizun historiko handian. Ezagutzen ez dena maitatzea ezinezkoa delako uste irmoa du abiapuntu liburu honek, eta gure oroimen kolektiboaren parte diren pasarte, pertsonaia eta paisaietan barnako ibilbidea proposatzen du.
Lanak hamar ibilbide aurkezten ditu, kokagune eta bideak deskribatzeaz gain, denboran zehar bidaiatzera gonbidatzen dutenak. Kapitulu bakoitzak ibilbide jakin bat jarraitzen du, irakurleak berak egin dezakeena, track eta argibide zehatzei esker eta leku enblematikoetan grabatutako bideoekin lotzen diren QR kodeak sartuta. Ibilbideek Arakil eta Aragoi haranak zeharkatzen dituzte, Urkulu tontorrera igotzen dira, Arpea haitzuloan sartzen dira, Hondarribia, Tudela, Azpilkueta edo Galipentzu herriak bisitatzen dituzte, eta Elo, Aixita, Monjardín eta Amaiurreko gotorlekuak arakatzen dituzte. Espazio enigmatikoetara ere eramaten dute, hala nola Eunateko tenplura, eta historiaren joana jasan duten lekuetara, besteak beste, Rada herri suntsitura.
Ibilbidea euskal, erromatar eta musulmanen menderatze-garaietatik hasi eta Iruñeko Erresumaren mendeetaraino doa, baita XIX. mendeko gerretara eta XX. mendeko gertakarietara ere. Zelaiak, mendiak eta basoak zeharkatzen dira, mugak gurutzatzen dira, eta Amerikara ere iristen da, Nafarroako mugetatik harago arrastoa utzi zuten nafarren arrastoari jarraitzeko.
Ez da ohiko historia-liburu bat, ezta ibilbide-gida huts bat ere. Irakurriz goza daiteke, argazkien aberastasun bisuala —gehienak egileak hartuak— eta diseinu zaindua balioetsiz, edo deskribatutako bideetatik ibiliz esperientzia osatuz. Proposamena bikoitza da: Nafarroa bere kontakizunen bidez ezagutzea eta gertalekuetan barna ibiliz berriz deskubritzea.
Testuak protagonisten, lekuen eta une historikoen arteko etengabeko lotura nabarmentzen du, eta kapitulu bakoitzak beste batzuei egiten die erreferentzia, txirikordatutako istorio-sarea ehunduz. Nafarroa lurralde gisa aurkezten da, non harri, bidexka eta gailur orok kontakizun aipagarri bat ezkutatzen duen.
Liburu honek ingurura jakin-minez begiratzera gonbidatzen gaitu, ezkutu baten esanahiaz, toponimo baten jatorriaz edo pertsonaia baten oroitzapenaz galdetzera. Nafarroan barnako eta denborak utzitako arrastoetan barnako bidaia fisiko, historiko eta emozionala.
Obra Álvaro Díaz Santesteban iruindarrak sinatu du. Iruñekoa da, NUPen Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzan lizentziaduna eta 2014an Nafarra plataformaren sortu zuen, Nafarroako historia eta herri-kultura sare sozialen bidez zabaltzeko. Erroekiko duen pasioak eta aire zabalean egoteko zaletasunak bat egiten dute lan honetan, eta Nafarroako ibilbideak eta historiak ezagutzen jarraitzea helburu duen bilduma bateko lehen alea izan nahi du.
gallipienzo1100@gmail.com
Gallipienzo 1.100
ICARRA Herritarren Elkartea, Galipentzu zaharra